بررسي تغييرات كورتيزول پلاسمادر ورزشهاي استقامتي
به نقل از: مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی ایلام دوره چهاردهم، شماره دوم، تابستان 85
كورتيزول يكي از مهمترين هورمونهاي تنظيمكننده متابوليسم قندها و چربيها ميباشد که موجب خروج ليپيدها از بافتهاي چربي ميشود و منجر به استفاده بيشتر از چربيها به عنوان منبع سوخت و در نتيجه سبب افزايش توليد انرژي در سلولهاي عضلاني می شود (1). كورتيزول با تأثير بر روي عضلات و بافت چربي، سوخت لازم براي انجام فعاليت شديد را فراهم ميسازد. كورتيزول يك هورمون با عمل آهسته ميباشد كه به جاي تنظيم ملكول آنزيمهاي موجود با تغيير انواع و ميزان بعضي آنزيمها سبب تغيير متابوليسم ميگردد. در بافت چربي، كورتيزول، آزادسازي اسيدهاي چرب از تري آسيل گليسرولهاي ذخيره شده را تحريك مينمايد. اين اسيدهاي چرب به خون انتقال داده شده و به عنوان سوخت در اختيار بافتهاي مختلف به خصوص عضلات قرار ميگيرد. در همان ابتداي شروع تمرينات، برداشت اسيدهاي چرب از بافت چربي موجب افزايش غلظت اين تركيبات در خون ميگردد و با ورود اسيدهاي چرب به سلولهاي عضلاني مهمترين ماده سوخت و توليد انرژي در اين ورزشها تأمين ميگردد(2). تحقيقات نشان ميدهد كه مقادير كورتيزول در هنگام صبح و بين ساعات 8-5 صبح بيشترين غلظت را دارد و هر چقدر به سمت شب هنگام پيش ميرويم از ميزان آن كاسته ميگردد (1). در زمينه افزايش سطح كورتيزول در ورزشهاي مختلف مطالعاتي انجام شده از جمله در فوتباليستها (3)، در وزنهبرداران (4) و در ورزشهاي قدرتي (5). اصولاً استرس از جمله عوامل خارجي است كه مستقيماً در تحريك و ترشح كورتيزول تأثير ميگذارد و چنانچه ورزش را به عنوان يك استرس پيش بيني شده محسوب نمائيم در انواع مختلف ورزشها افزايش غلظت پلاسمايي كورتيزول به ميزانهاي مختلف را مشاهده مينمائيم. نتايج مطالعات دال بر اين است كه هر چقدر مدت ورزش طولانيتـر شود، سطــح كورتيزول نيز بالاتــر ميرود (3). بنابراین واضح است كه انجام ورزشهاي طولاني مدت، نيازمند راه اندازي سيستم هـوازي و انجام واكنش اكسيداسيون و احياست كه طي آن چربيها به عنوان منابع اوليه سوخت و توليد انرژي به كار گرفته ميشوند. در اينجاست كه نقش كورتيزول به عنوان مهمترين هورمون انتقال و بسيج ليپيدها از بافت چربي به جريان خون و بالاخره به سلولهـاي عــضلاني مـطـرح مـي گـردد (4و5).
References:
1. Esqard E Colyl E. Physical activity as a metablic stressor. Am J Chem Nutr 2000; 72: 512-520.
2. Marc-M. Plasma cortisol and ACTH concentrations in response to a standardized treadmil exercise test as physiological markers for evaluation of training status. J Anim Sci 2001 ; 78: 1936-46.
3. Bosco C, Tihanyi J, Viru A. Relationships between field fitness test and basal serum testosterone and cortisol levels in soccer players. Clin Physiol 1996; 16(3): 317-22.
4. Steinacker JM, Laske R, Hetzel WD, et al. Metabolic and hormonal reactions during training in junior oarsmen. Int J Sports Med 1993; 14: S 24-8.
5. T, Bjoro T, Hallen J. Hormonal responses to high and moderate intensity strenght exersice, Eur J Appl Physical 2000; 82: 121-8.
به نام خداوند یکتا